რუხი მგელი

ჭკვიანი, საზრიანი და ადვილად შემგუებელი ცხოველი; მტაცებელთა რიგის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ძუძუმწოვარი, ძაღლისებრთა ოჯახისა. ბინადრობდა თითქმის მთელ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, როგორც ტყეში, ასევე მინდვრებში, ნახევრად უდაბნოებში და ყინულოვან არქტიკულ ტუნდრებშიც. საკვებად მიირთმევს, როგორც მწერებსა და თაგვებს, ასევე დიდ ცხოველებს, როგორიცაა ბიზონი, ცხენ-ირემი და გარეული ხარი

სრულად…

სავათი

დიდი ზომის ფრინველი წეროსნაირთა რიგისა. გავრცელებულია დასავლეთ ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოში გვხვდება მიმოფრენისას, ნაწილობრივ მოზამთრეობისას. ბინადრობს ველ-მინდვრებზე, ზეგნებზე, ყამირ მიწებზე. ბუდობს წყვილებად ან მცირერიცხოვან გუნდებად. მაისში დებს 1-6 (ჩვეულებრივ 2) კვერცხს. ინკუბაცია 1 თვემდე გრძელდება. იკვებება მცენარეთა თესლით, ტუბერებით და სხვა, უფრო იშვიათად – მწერებით, მღრღნელებით. ყამირი მიწების ათვისებისა და ბრაკონიერული ნადირობის გამო მეტად იშვიათი გახდა. შეტანილია „წითელ წიგნში“.

სრულად…

კოლხური ხოხობი

ფრინველი ქათმისნაირთა რიგისა. აქვთ კარგად განვითარებული ფეხები, მოკლე მომრგვალებული ფრთები, გრძელი ბოლო (განსაკუთრებით მამალს). მამალს გალოზე დეზები აქვს და მეტად ლამაზი, მკვეთრი შეფერილობით გამოირჩევა. აღწერილია კოლხური ხოხობის მრავალი ქვესახეობა, რომელთაგან ყოფილ სსრკ-ის ფარგლებში გვხვდება 13. კოლხური ხოხობი გავრცელებულია უთოვლო ამ მცირე თოვლიან და რბილ კლიმატიან ზოლში პალეარქტიკის სამხრეთ ნაწილში. აკლიმატიზებულია მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. საქართველოში წინათ გავრცელებული ყოფილა კოლხეთის დაბლობზე, მტკვრის, ივრისა და ალაზნის ჭალებში.

სრულად…

მელოტა

ფრინველი წეროსნაირთა რიგისა. ჩიტი საშუალო ზომის ბატის ზომისაა, მისი სიგრძე შეადგენს 36-38 სმ, სიგრძე გაშლილი ფრთებით 19,5-23,5 სმ, წონა 500-1000 გ. ზოგიერთი ეგზემპლარი აღწევს 1500 გ. სხეულის აღნაგობა შეწეულია გვერდებიდან. თავის, კისრის, ტანის ზედა ნაწილის ბუმბული მუქი ნაცრისფერია ან შავი, რუხი შეფერილობით ზურგზე. მკერდი და მუცელი ცოტა უფრო ნათელი ფერისაა – ნაცრისფერი. როგორც მონათესავე მეჩალიას მას აქვს კანიანი ბალთა შუბლზე (რის გამოც მან მიიღო თავის დასახელება). ნისკარტი თეთრი ფერისაა, პატარა წვრილი გვერდებიდან შებოჭილი. თვალის ცისარტყელისებრი გარსი მკვეთრად წითელია. კუდი მოკლე, შესდგება რბილ ბუმბულებისაგან. ფეხები მოყვითალო ან ნარინჯისფერი გრძელი ნაცრისფერი თითებით. თითებზე არ აქვს საცურაო გარსი, თუმცა გვერდებზე განლაგებულია ფესტონური ლაპოტები, რომელთა დახმარებით ჩიტები მყარად გრძნობენ თავს წყალში. სქესობრივი დემორფიზმი გამოხატულია სუსტად მამრები გამოიყურებიან უფრო მსვილად და მუქად უფრო დიდი ბალთით შუბლზე. ახალგაზრდა ჩიტები შედარებით წაბლისფერნი არიან ნაცრისფერი მუცლით და ყელით.

სრულად…

მაჩვი

მტაცებელი ძუძუმწოვარი კვერნისებრთა ოჯახისა, ერთადერთი სახეობა მაჩვების გვარში.. მისი სხეულის სიგრძეა 90 სმ, მასა 30 კგ-ს აღწევს. გვხვდება ევროპასა და აზიაში. საქართველოში ზღვის დონიდან 2750 მ-მდე ადის. უმეტესად ბინადრობს ტყეებში, ველებსა და ნახევრად უდაბნოებში. სოროს ნიადაგში თხრის. იკვებება მცენარეული საკვებით და წვრილ-წვრილი ცხოველებით. მაკეობა წლამდე გრძელდება. შობს 2-6 ნაშიერს. მავნე მწერების განადგურებით სარგებლობა მოაქვს. მაჩვის ცხიმს სამკურნალო თვისება აქვს, ბალნისაგან ფუნჯებს ამზადებენ, იყენებენ ტყავსაც. ქვესახეობებიდან საქართველოში გვხვდება ამიერკავკასიური მაჩვი (Meles meles minor) და ჩრდილოკავკასიური მაჩვი (Meles meles casicus).

სრულად…

რუხი კურდღელი

საქართველოში გვხვდება მხოლოდ ერთი სახეობა – რუხი კურდღელი.

საქართველოში კურდღლის სიმრავლით პირველ ადგილზე კახეთი, მდინარეების ალაზნისა და ივრის მიმდებარე დაბლობები, შირაქის, ელდარის ნახევრადუდაბნოები იმყოფებიან. დასავლეთ საქართველოში კი ძირითადად ზემო იმერეთის, რაჭა-ლეჩხუმის მთიანეთი გამოირჩევა. თუმცა,  იგი მეტნაკლები რაოდენობით ქვეყნის მთელს ტერიტორიაზე გვხვდება. მიეკუთვნება მსხვილ კურდღლებს: სხეულის სიგრძე 57-68 სმ; მასა 4-6კგ, იშვიათად 7კგ. ყველაზე დიდი ინდივიდები გვხვდება არეალის ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით. სხეულის აგებულება ნაზი. გარეგნულად რუხი კურდღელი კარგად გამოირჩევა თეთრისგან უფრო გრძელი ყურებით (9,4-14 სმ) გრძელი კუდით (7,2-14 სმ.) სიგრძიტყ)სავი ან შავ-მურა ფერით ზევიდან. თვალები მოწითალო-ყავისფერი. უკანა კიდურები უფრო გრძელი აქვს, ვიდრე თეთრ კურდღელს, მაგრამ თათები უფრო მოკლე და ვიწრი ( ტერფის სიგრძე 13,6-18,5 სმ), რამდენადაც რუხი კურდღელი ბინადრობს რეგიონებში, სადაც თოვლის საფარი შედარებით ნაკლებად ღრმა და მყარია.

სრულად…

მურა დათვი

მტაცებელი, ძუძუმწოვარი, დათვისებრთა ოჯახისა. ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი და საშიში მიწისზედა მტაცებელი. მისი სხეულის სიგრძე 2,5 მ-მდე, მასა 480 კგ-მდე აღწევს. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, სადაც იგი „გრიზლის“ სახელითაა ცნობილი. ბინადრობს უმთავრესად მთლიანი ტყის მასივებში, კავკასიისა და შუა აზიის მთებში, ყველგან შედარებით მცირერიცხოვანია. ზოგან განადგურდა. იკვებება მცენარეული და ცხოველური საკვებით. შემოდგომაზე ბუნაგში წვება და ზამთრის ძილს ეძლევა. სძინავს 75-195 დღე. ზამთრის ძილი ზერელეა, ცხოველი საშიშროების შემთხვევაში ტოვებს ბუნაგს, იწყებს ხეტიალს და იკავებს ახალს. სამხრეთში, სადაც

სრულად…

ღალღა

ფრინველი წეროსნაირთა რიგისა. ტანად პატარა ფრინველია. გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში. საქართველოში ბუდობს. ზამთარს ცენტრალურ და სამხრეთ აფრიკაში ატარება. ბინადრობს ნოტიო მდელოებსა და ტყის ველებზე, მდინარეთა ხეობებში, რომლებსაც მთებამდე აჰყვება ხოლმე. ბუდეს იკეთებს მიწაზე, დებს 7-12 კვერცხს. ინკუბაცია 16-17 დღე-ღამე გრძელდება. წიწილოვანი ფრინველია. იკვებება მარცვლოვანი მცენარეების თესლითა და წვრილი უხერხემლოებით. ღალღა სწრაფად დარბის და უხალისოდ ფრენს. სპორტული ნადირობის ობიექტია. პატარა ფრინველია, ბუდობს ევროპასა და აზიაში, მათ შორის რუსეთის ტერიტორიაზეც. ბინადრობს ნესტიან მაღალბალახიან

სრულად…

ევროპული შველი

ევროპული შველი (ლათ. Capreolus capreolus) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ირმისებრთა ოჯახისა. შვლის ქვესახეობა. სხეულის სიგრძე 108-126 სმ აღწევს. სიმაღლე მინდაოში 66-81 სმ. დიდი ზომის ევროპული შვლის ხილვა შესაძლებელია შვედეთის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე დნეპრიდან აღმოსავლეთით და ჩრდილოეთ კავკასიის მთებში. თავი მოკლე აქვს, შედარებით ფართოვდება და მაღლდება თვალების არეში. დამახასიათებელია ოვალური ფორმის დიდი ყურები (სიგრძე 12-14 სმ), ამობურცული თვალები და ფაფარს მოკლებული გრძელი კისერი. აქვს გრძელი და ვიწრო ფეხები და რუდიმენტარული კუდი (2-3 სმ). გრძნობის ორგანოებიდან ყველაზე მეტად

სრულად…

გარეული ღორი

წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ცხოველი ღორისებრთა ოჯახისა. სხეული უხეში ჯაგრით აქვს შემოსილი, ზამთრობით უვითარდება რბილი თივთიკი. ზრდასრული ცხოველი მურა ფერისაა; გარეული ღორი გავრცელებულია ჩრდილოეთ აფრიკაში, ევროპასა და აზიაში. საქართველოში მრავალ ადგილას გვხვდება. ცხოვრობს ტყეებში, ჭალებში, წყალსატევების სანაპირო ლელიანებსა და ჩალიანებში. იკვებება ნაირგვარი მცენარეულობითა და მათი ნაყოფით, უხერხემლო ცხოველებით, ზოგჯერ ჭამს მღრღნელებსაც. ბინადრობს მცირერიცხოვანი კოლტების სახით. მაკეობა 120 დღემდე გრძელდება, შობს 3-4 (ზოგჯერ მეტ) გოჭს. გარეული ღორი სანადირო-სარეწაო ობიექტია.

სრულად…